De duurzame weg naar succes is: training, training, training

vlag

Eerdere columns

Hier vindt u de titels van eerdere columns die op mijn website zijn verschenen, gesorteerd op datum. Voor de tekst van de meeste daarvan verwijs ik naar mijn boek Feiten en Verhalen. Bij enkelen heb ik de tekst laten staan om u een indruk te geven van de lezenswaardige inhoud van dit boek. Klik hier voor meer informatie over publicaties.

Feiten en Werkelijkheid

ThomasFuller, 1608 - 1661
     "Get the facts, or the facts will get you.

     And when you get them, get them right,

     or they will get you wrong."

             Thomas Fuller, M.D. (1654 - 1734)
             Gnomologia: Adagies and Proverbs, 1732


In 1976 introduceerde Peter Chen via zijn artikel ‘The Entity Relationship Model, towards a unified view of data’ een nieuwe aanpak voor het modelleren van informatie. Daarmee luidde hij een donkere periode van systeemontwikkeling in de IT-wereld in, waarin Entity Relationship Modeling (ERM) de facto de standaard werd voor informatiemodellering. Zijn aanpak oogde verfrissend simpel: "Kijk naar de wereld om je heen. Dan zie je vanzelf de natuurlijke entiteittypen, hun relaties en eigenschappen." "Waarom een donkere periode?", zult u denken. Wel, omdat daarmee een periode werd ingeluid, waarin vele grote en kostbare systeemontwikkelingsprojecten jammerlijk gefaald hebben, en dat nog steeds zeer regelmatig doen. Ik zou haast zeggen: "Kijk naar de wereld om u heen. Dan ziet u ze vanzelf met grote regelmaat in het nieuws verschijnen." Een van de oorzaken daarvan is precies het werkelijkheidsdenken dat Chen met zijn aanpak als leidraad aanbeval. Dit kijken naar de 'werkelijkheid' richt het denken van IT-ontwikkelaars op 'dingen' die van belang lijken. En voor die dingen moet dan met de hulp van domeinexperts een sluitende definitie worden gegeven. Maar dat blijkt vaak niet eenvoudig te zijn. Zo hebben wij bij een groot ziekenhuis in ons land meegemaakt, dat IT-ontwikkelaars en artsen bijna twee jaar delibereerden over de vraag wat een bloeddruk precies was. Een dergelijke stagnerende discussie kan een vlotte ontwikkeling van een passende Business Intelligence omgeving danig in de weg staan. Vaak wordt dan, los van dit soort problemen, met ERM een datastructuur voor applicaties ontworpen die niet door de domeinexperts kan worden gevalideerd, omdat deze het IT-chinees van ER-diagrammen niet spreken, met alle gevolgen van dien. En onze voorgaande columns doen ruimschoots getuige van zulke gevolgen.

Onze website laat zien, dat wij een aanpak hebben ontwikkeld die niet gericht is op het bestuderen van de werkelijkheid, maar op hoe de domeinexperts zelf hun werkelijkheid zien en daar over praten. Alle informatie die domeinexperts relevant vinden kan namelijk worden uitgedrukt in concrete feiten. En daarmee zijn we aangeland bij het advies dat bovenaan deze column staat. De vier figuren rechtsboven geven een goed beeld van hoe onze aanpak zich verhoudt tot de standaard manier van werken en wat met het gebruik van onze aanpak wordt bereikt: het voldoen aan de vijf E-criteria van Peter Checkland's Soft System Methodology en het maken van een volledig conceptueel model. Dit laatste wordt in Soft System Methodology ook als uitgangspunt aanbevolen. In Over Feiten en Dingen is gedetailleerd beschreven hoe onze aanpak in de praktijk werkt en welke resultaten daarmee behaald kunnen worden en behaald zijn.

Het bestuderen van de werkelijkheid door IT-ontwikkelaars in een top-down benadering heeft als kennelijk bezwaar, dat het leidt tot het onderkennen van objecten en hun onderlinge relaties, zonder dat daarbij op voorhand duidelijk is hoe concrete voorkomens van zulke objecten en hun relaties precies worden geïdentificeerd. Validatie daarvan door domeinexperts is vaak niet mogelijk, omdat daartoe een gemeenschappelijke taal voor communicatie ontbreekt. En zonder validatie kan een zo gemaakt ontwerp niet worden aangemerkt als een model. In een feit-georiënteerde aanpak worden deze bezwaren op voorhand ondervangen. Een dergelijke op communicatie gerichte aanpak is een bottom-up benadering, waarin eerst concrete voorbeelden van gewenste informatie worden gemaakt. Deze worden vervolgens samen met domeinexperts in volledige, concrete zinnen verwoord. Als voorbeeld kunnen we de meting van een hartslag in een ziekenhuis of bij een huisarts nemen. Vanuit concrete voorbeelden daarvan krijgen we verwoordingen als:

"Bij patiënt met patiëntnummer 1234567 werd op 5-12-2019 om 10:15 u de hartslag gemeten."
"De hartslagmeting bij patiënt met patiëntnummer 1234567 op 5-12-2019 om 10:15 u gaf als waarde 112 slagen per minuut."

Door de concrete verwoordingen is in deze situatie op slag duidelijk hoe verschillende Hartslagmetingen en de daarbij gemeten waarden worden geïdentificeerd. En dat dit direct door de betrokken domeinexperts kan worden gevalideerd.

Allereerst is nu de vraag gerechtvaardigd, of het verwoorden van de concrete voorbeelden en de validatie daarvan door domeinexperts automatisch op de waarheid berust. Het antwoord op deze vraag is niet zomaar Ja. Dit proces kan tot foutieve input in het ontwerp leiden. Hier komt het E-criterium Ethiek van Peter Checkland om de hoek kijken. Als de foutieve input opzettelijk door domeinexperts wordt gegeven, is er sprake van frauduleus en dus onethisch handelen. Wellicht kunt u zich uit het nieuws van de laatste tijd een mogelijk voorbeeld daarbij voor de geest halen. Hoe dat ook zij, het is de morele plicht van de IT-ontwikkelaar om ervoor te zorgen dat dit soort zaken wordt voorkomen.

Verder kunnen we ons afvragen of deze aanpak - mits correct uitgevoerd - automatisch garandeert, dat ook alle informatie die via een zo ontworpen applicatie wordt vastgelegd echt op de waarheid berust. Het antwoord is natuurlijk Nee. Daarvoor is verificatie van de invoer nodig. Waar het gaat om het vastleggen van metingen door onafhankelijke en betrouwbare meetapparatuur zou het verificatieproces als impliciet kunnen worden beschouwd. Wel zal regelmatig de correcte werking van de meetapparatuur gecontroleerd moeten worden. Bij handmatige input van informatie zijn weer andere verificatieprocessen aangewezen. Zoals beschreven in Over Feiten en Dingen kunnen concrete verwoordingen als hierboven daarbij een nuttige rol spelen.

Tot slot is het aardig om in het licht van het voorgaande nog eens te kijken naar het citaat aan het begin van deze column. Dit citaat wordt op vele websites waar beroemde citaten zijn opgetekend toegeschreven aan de medicus Thomas Fuller, die leefde van 1654 tot 1734, vaak met de toevoeging dat het citaat te vinden is in zijn boek Gnomologia uit 1732. We kunnen voor het ontwerpen van een applicatie, waarmee citaten als deze kunnen worden vastgelegd en weergegeven, het getoonde citaat als voorbeeld nemen. Een domeinexpert voor citaten op websites zou het voorbeeld als volgt kunnen verwoorden:

"Het citaat Get the facts, or..... is opgeschreven in het boek Gnomologia: Adagies and Proverbs."
"Het boek Gnomologia: Adagies and Proverbs is geschreven door Thomas Fuller, M.D., levend van 1654 tot 1734."


Daarnaast kan nog een zin worden gegeven die aangeeft dat het boek Gnomologia in 1732 is gepubliceerd, en een zin die een afleidbaar feit weergeeft: "Het citaat Get the facts, or..... is een uitspraak van Thomas Fuller, M.D., levend van 1654 tot 1734".

Inmiddels heb ik het boek Gnomologia van Thomas Fuller, M.D. volledig doorgelezen. De betreffende uitspraak heb ik daarin niet kunnen vinden. Het wordt nog gekker. Op de voorkant van de tweede druk van Gnomologia, uitgegeven in 1817, prijkt bovenstaande beeltenis van Thomas Fuller. Helaas is dat een portret van Thomas Fuller, geestelijke, historicus en schrijver, die leefde van 1608 tot 1661. Ook zijn er websites waarop bovenstaande uitspraak wordt toegeschreven aan Thomas Fuller, de geestelijke. Maar in alle werken van zowel Thomas Fuller, M.D., als Thomas Fuller, de geestelijke, heb ik bovenstaande uitspraak tot nog toe niet kunnen vinden. Hoe zit dat nu precies? Wel, misschien moeten we dit maar laten zoals het is. Het geeft prima weer wat het verschil is tussen feiten en de werkelijkheid. En het doet recht aan een uitspraak die verschillende vormen kent: "Geschiedenis is niet wat er gebeurd is, maar wat mensen ons vertellen." Hieronder ziet u een aangepaste versie van bovenstaand citaat, waarbij ik de feiten weergeef, zoals ik ze wel heb kunnen verifiëren, bijvoorbeeld dat bovenstaande uitspraak wijdverbreid wordt toegeschreven aan Thomas Fuller, M.D., en een enkele keer aan Thomas Fuller, de geestelijke. In het portret van Thomas Fuller, de geestelijke, verschijnt nu het gezicht van Thomas Fuller, de medicus.

ThomasFuller, 1654-1734
     "Get the facts, or the facts will get you.

     And when you get them, get them right,

     or they will get you wrong."

             Thomas Fuller, M.D. (1654 - 1734)
             Author of Gnomologia: Adagies and Proverbs, 1732

En puur toevallig is op zijn gezicht - althans zo komt het mij voor - een licht ironische glimlach te zien.

- Peter Alons, December 2019  ¿

Feiten en Kenniswerkers

Deze column beschrijft het ware verhaal van een IT-afdeling die geheel tegen hun eigen gevoel in een bedrijfsmodel maakte dat totaal niet strookte met de voor het bedrijf relevante feiten... en hoe dit weer recht werd gebogen.

- Rob Arntz, April 2018  ¿

Feiten en Dingen die voorbijgaan

Deze column beschrijft het opmerkelijke verhaal van het Duitse soldatenliedje Lili Marleen, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog aanvankelijk door het Nazi-regime verboden werd.

- Peter Alons, Februari 2017  ¿

Feiten en Waardeoordelen

Deze column gaat over een citaat dat aan Plato is ontleend, "Beauty lies in the eyes of the beholder", en hoe dit kan worden toegepast op de zaak Geert Wilders betreffende zijn uitlatingen over Marokkanen. Een grappige uitbreiding van dit citaat komt van Miss Piggy (i.e. Jim Henson): "Schoonheid is in de ogen van de aanschouwer en het kan van tijd tot tijd nodig zijn om een stomme of verkeerd geïnformeerde toeschouwer een blauw oog te geven."

- Peter Alons, Januari 2017  ¿

Feiten en Visioenen

Deze column laat zien hoezeer de tekst van Bob Dylan's The Times They Are A-changin' ook in onze tijd steeds weer zeer toepasselijk blijkt te zijn.

- Peter Alons, November 2016  ¿

Feiten en Management

Onlangs stuitte ik bij mijn onderzoek naar Data Governance principes op een presentatie van wijlen dr. Marcel Nieuwenhuis over 'Management Fundamentals'. Hierin behandelde hij een aantal managementmodellen zoals het INK-managementmodel, het 7-S Model van McKinsey, het KPMG-model en de Balanced Scorecard. De essentie van zijn verhaal was, dat al deze modellen met elkaar vergeleken kunnen worden in een matrix van referentiemodellen tegen bouwstenen.

Deze bouwstenen zijn Strategie, Structuur, Cultuur, Mensen, Middelen, en Resultaten. Vervolgens liet hij zien, dat voor een succesvolle aanpak van elk serieus organisatorisch probleem een goede invulling van elk van deze bouwstenen noodzakelijk is. Stel bijvoorbeeld dat bij de aanpak van een probleem een goede strategie ontbreekt. Dan is er geen sprake van visie en samenhang bij de overige bouwstenen, en dat leidt tot verwarring.

Evenzo, als een goede structuur ontbreekt, is er geen sprake van besturing en beheersing bij de overige bouwstenen met chaos als gevolg. Als de mensen die erbij betrokken worden niet zorgvuldig worden ingelicht en voorbereid, dan geeft dat een gebrek aan binding en vaardigheden onherroepelijk leidend tot weerstand en ongerustheid. Zijn de middelen niet tijdig en voldoende verzorgd, dan zijn er geen adequate voorzieningen met als resultaat frustratie. En ten slotte, als er geen aanvaardbare resultaten in het vooruitzicht zijn gesteld of te verwachten, dan is er geen zicht op toegevoegde waarde en dat wordt ervaren als nutteloosheid. Kortom, bij een goede management aanpak leidend tot gewenste groei en verandering wordt aan alle zes de bouwstenen een goede, coherente invulling gegeven.

En hoe kon het ook anders, of ik werd bij het bekijken van dit betoog door verbijstering overvallen. En wel vanwege de aanpak van het vluchtelingenprobleem door de overheid in ons land en elders binnen Europa. Immers, de manier waarop nagenoeg elke overheid evenals Brussel zich door de vluchtelingenstroom heeft laten overvallen, heeft ertoe geleid dat bijna alle landen in Europa zijn opgezadeld met een aanpak van het probleem, waarin een goede invulling van alle zes de bouwstenen ontbreekt. En de gevolgen daarvan? Hebben we die om ons heen kunnen zien? Laat ik ze eens met u nalopen.

Geen vooraf uitgedachte, zinnige strategie en dus complete Verwarring? Check. Geen heldere, goed uitgedachte organisatorische structuur en dus behoorlijk wat Chaos? Check. Niet goed en tijdig informeren en voorbereiden van de betrokken mensen in dorpen als bijvoorbeeld Oranje, en dus veel Weerstand en Ongerustheid? Check. Niet tijdig zorgen voor voldoende middelen en dus algehele Frustratie? Check. En ten slotte, geen aanvaardbare resultaten in het vooruitzicht en dus een wijd verbreid gevoel van Nutteloosheid? Check.

Het is niet mijn bedoeling u te vermoeien met een persoonlijke visie op het vluchtelingenprobleem. Die doet er hier niet toe. Mijn verbijstering betreft ook nu weer de algemene toestand waarin we de politici hierbij aantreffen. Het heeft er alle schijn van, dat zij de volle omvang van het probleem totaal niet hebben zien aankomen en dus geen zinnige visie en strategie hebben ontwikkeld, voordat het probleem zich aan ons opdrong. En mijn vraag is dan: Hoe is dit toch mogelijk? Waar waren de zo hoog nodige Missie, Visie, Doelen, en Strategie uit het Tolmodel? Mag je als burger van mensen die zichzelf geschikt achten om een land te besturen verwachten, dat zij op zijn minst enige kennis hebben van goede management aanpakken? Jazeker!

Toch?

- Peter Alons, Oktober 2015  ¿

Feiten en Context

Een column over 1 april in de geest van Godfried Bomans.

- Peter Alons, April 2015  ¿

Feiten en Uitleg

In Mattheus 20: 1-16 staat een gelijkenis over een landheer die door de dag heen dagloners zoekt voor zijn wijngaard en aan het eind van de dag iedereen hetzelfde loon geeft ongeacht het tijdstip van indiensttreding. De column laat zien dat deze gelijkenis vanuit het oogpunt van kwaliteitsleer ook anders uitgelegd kan worden dan doorgaans in kerken gedaan wordt.

- Peter Alons, December 2014  ¿

Feiten en Kwaliteit

Deze column gaat in op de blunder van de belastingdienst Amsterdam in januari 2014, die de stad uiteindelijk 1,5 miljoen euro kostte, en hoe daarover te denken vanuit het oogpunt van kwaliteitsleer.

- Peter Alons, Mei 2014  ¿

Feiten en Business Intelligence

Deze column laat zien dat de meeste bedrijven Business Intelligence strategisch erg belangrijk vinden, maar dat slechts weinige daarvan erin slagen er veel profijt van te trekken.

- Peter Alons, November 2013  ¿

Feiten en Statistieken

"There are three kinds of lies: lies, damned lies, and statistics."

Deze uitspraak is populair gemaakt door Mark Twain, die hem toeschreef aan de 19e-eeuwse Britse Eerste Minister Benjamin Disraeli, al is daarvoor in Disraeli’s nagelaten werken geen enkele aanwijzing te vinden. Aldus Wikipedia.

Hoe dit ook zij, de uitspraak suggereert, dat statistieken liegen. Dat is natuurlijk niet waar. Statistieken beschrijven precies hoe de verhoudingen tussen bepaalde zaken liggen. Het is de interpretatie die mensen soms aan statistieken geven die fout is, en dat levert dan de ‘leugens’ op. Het interessante is, dat dit inzicht bij veel meer zaken van toepassing is. Zo circuleerde vanaf 1895 in de literatuur over de rechtspraak deze parafrase van een welbekende advocaat, later rechter:

"There are three classes of witnesses: simple liars, damned liars, and experts."

Dit suggereert, dat ook experts leugenaars of onbetrouwbaar zijn. En ook dat is niet noodzakelijkerwijs juist. Doorgaans spreken zij de waarheid, bijvoorbeeld over waarschijnlijkheden gebaseerd op gemiddelden, uitzonderingen, medianen, en sigma’s. Maar daaraan kan je geen conclusies verbinden voor individuele gevallen.

Een typisch voorbeeld waarbij dat wel gebeurde, is de rechtszaak tegen Lucia de Berk (2003). Zij werd op grond van een afgedwongen bekentenis en door experts besproken ‘waarschijnlijkheden’ - ook nog eens gebaseerd op een selectief gekozen set van gegevens - aanvankelijk veroordeeld tot een lange gevangenisstraf, terwijl de fysieke aanwijzingen voor moord compleet ontbraken. Dit maakt deze zaak een sprekend voorbeeld van een moderne ‘heksenveroordeling’. Lucia de Berk is inmiddels onschuldig verklaard.

Het gevaar van verkeerde interpretatie dook ook weer onmiddellijk op in de zaak van de gestolen eindexamens. Leerlingen die voor een gestolen vak een veel hoger cijfer halen dan hun gemiddelde tot dan toe, zijn verdacht. Gevaarlijk! Een statistiek die aangeeft dat er veel meer leerlingen zijn met een significant hoger cijfer dan hun gemiddelde score, wijst ongetwijfeld op het gebruik van gestolen examens. Maar voor individuen mag je het niet als bewijs aanvoeren. Er zijn nu eenmaal ook leerlingen die ongewoon hard aan het vak gestudeerd hebben of op het moment suprême ineens een scherp inzicht in het vak ontwikkelden. Dat zijn de ‘jaarlijkse’ uitschieters. Maar wie dat zijn of wie fraudeurs zijn kan je niet op grond van het resultaat alleen beoordelen.

Voor ons toont dit en passant het bijzondere belang van individuele feiten tegenover statistieken. Wat heeft dit met mijn expertisegebieden te maken? Wel, als statistische gegevens gebruikt worden voor correcte conclusies is er sprake van informatie-kwaliteit, en anders van non-kwaliteit.

- Peter Alons, Juli 2013  ¿

Feiten en Rapportages

In deze column wordt een vergelijking gemaakt tussen de misstanden in de Nederlandse en de Amerikaanse gezondheidszorg.

- Peter Alons, April 2013  ¿

Feiten en Interpretaties

Deze column gaat in op een van de vele columns van Mark Twain, die begint met "The Christian's Bible is a drug store. It is full of interest. It has noble poetry in it; and some clever fables; and some blood-drenched history; and some good morals; and a wealth of obscenity; and upwards of a thousand lies…, en laat zien dat er een belangrijk onderscheid is tussen feiten en de interpretatie daarvan.

- Peter Alons, Februari 2013  ¿

 

Links

Impressies:











































Verwante sites: